کارشناس هوش تجاری (Business Intelligence) فردی است که وظیفه تحلیل اطلاعات یک شرکت یا سازمان بزرگ را بر عهده دارد. به‌طور معمول، یکی از مهم‌ترین وظایف یک کارشناس هوش تجاری این است که اطلاعات را با هدف پیدا کردن راه‌حلی برای مشکلات و چالش‌های سازمان جمع‌آوری، ارزیابی و تحلیل کند.
کارشناس هوش تجاری چه شرح وظایفی دارد؟
کارشناس هوش تجاری در آماده‌سازی طرح استقرار استراتژی‌ها و برنامه‌ریزی متناسب‌سازی برای سامانه‌ها و اجرای آن‌ها نظارت دارد. از جمله وظایف مهم یک کارشناس هوش تجاری باید به ارزیابی مداوم منابع سازمان برای حصول اطمینان از حرکت درست سازمان در مسیر دستیابی به اهداف سازمانی، به‌روزرسانی مداوم پایگاه داده‌ها و هوش تجاری شرکت، توسعه استراتژی‌هایی برای جمع‌آوری داده‌ها و هوش تجاری، تجزیه و تحلیل عملکرد شرکت‌های رقیب و اشتراک‌گذاری یافته‌های خود با مدیران ارشد سازمان اشاره کرد.
به‌طور معمول تحلیل‌گران هوش تجاری در رشته‌های علوم کامپیوتر، فناوری اطلاعات، مدیریت بازارگانی، ریاضیات یا رشته‌های مرتبط، در مقطع کارشناسی یا کارشناسی ارشد مدرک دانشگاهی دارند. با این‌حال، برخی از این افراد برای احراز مشاغل مدیریتی به سراغ مدرک کارشناسی ارشد MBA می‌روند.
کارشناس هوش تجاری به چه مهارت‌هایی نیاز دارد؟
به‌طور معمول، یک کارشناس هوش تجاری وظیفه ارزیابی کلان داده‌ها (Big Data) را دارد تا بتواند نتایج دقیقی در گزارش خود ارایه کند. به‌طور معمول، یک کارشناس هوش تجاری برای موفقیت در کار خود به مجموعه مهارت‌های زیر نیاز دارد:
ارتباطات: به‌طور معمول، تحلیل‌گران هوش تجاری وظیفه جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات را دارند. این اطلاعات ممکن است از منابعی مثل پایگاه‌های داده‌ها، همکاران و مشتریان در قالب داده‌های ساده و غیر فنی یا تخصصی به دست آیند.
به همین دلیل این افراد باید برای ارایه گزارش دقیقی از نتایج تجزیه و تحلیل اطلاعات مهارت‌های ارتباطی قوی داشته باشند. به بیان ساده‌تر، این افراد باید گوشی آماده به شنیدن و کلامی نافذ داشته باشند تا کارمندان سازمان با آن‌ها همکاری کنند.
حل مسئله: یکی از وظایف مهم کارشناسان هوش تجاری تعیین مخاطرات مهمی است که پیرامون سازمان قرار دارد و در ادامه باید بتوانند برای مشکلات موجود، راه حل ارائه دهند. به‌طور معمول، مدیران شرکت و مشتریان انتظار دارند تا کارشناسان هوش تجاری برنامه‌هایی همراه با جزییات کامل برای بهبود فرایندهای کاری و کاهش مخاطرات تجاری ارایه کنند. مهارت حل مسئله به کارشناسان هوش تجاری کمک می‌کند همه زوایای یک مسئله را ارزیابی کرده و راه‌حلی جامع برای آن ارایه کنند.
دانش برنامه‌نویسی:
کارشناسان هوش تجاری برای ارزیابی و ارزش‌گذاری منابع اطلاعاتی مثل پایگاه‌های داده باید مهارت کافی در برنامه‌نویسی داشته باشند تا بتوانند گردش کار را به شکل خودکار مدیریت کنند. به همین دلیل مهم است که یک کارشناس هوش تجاری در ارتباط با زبان‌های برنامه‌نویسی مثل پایتون و زبان پرس‌وجوی ساخت یافته (SQL) مهارت کافی داشته باشد.
با توجه به این‌که بخش عمده‌ای از فعالیت‌های یک کارشناس هوش تجاری در قالب اسکریپت‌های خودکار اجرا می‌شوند، به همین دلیل این افراد باید بدانند که چگونه اسکریپت‌هایی بنویسند که به شکل خودکار داده‌ها را از پایگاه‌های داده‌ها و فایل‌ها استخراج کنند.
همکار تیمی: به‌طور معمول کارشناسان هوش تجاری با تیمی از متخصصان مختلف کار می‌کنند. به همین دلیل دانش کافی در ارتباط با مهارت‌های تعامل تیمی با سایر افراد ضروری است. کار تیمی قدرتمند باعث می‌شود این افراد بهترین راه‌حل و فرایند را برای سازمان پیدا کرده، توسعه داده و پیاده‌سازی کنند. کار تیمی کارآمد شامل ارتباطات قدرتمند، طوفان فکری و تعامل با هم تیمی‌ها می‌شود.
خدمات مشتری: در برخی سازمان‌ها، شرح وظایف کارشناسان هوش تجاری به گونه‌ای است که ارتباط مستقیمی با مشتریان دارند. بنابراین باید ارتباط خوبی با مشتریان داشته باشند تا بتوانند داده‌های درست و دقیقی را به‌دست آورند. به همین دلیل آشنایی با نرم‌افزارهای مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) ضروری است.
دانش فنی در ارتباط با تبلو و آر:
کارشناسان هوش تجاری در کنار دانشی که در ارتباط با برنامه‌نویسی دارند باید در ارتباط با سایر ابزارهای هوش تجاری مثل Tableau و زبان برنامه‌نویسی آر نیز صاحب دانش باشند.
لازم به توضیح است که تبلو (Tableau) ابزاری برای تجسم سریع داده‌ها است. این نرم‌افزار در فرآیندهای تجاری به شکل گسترده‌ای استفاده می‌شود، اما عاملی که باعث تمایز Tableau از نمونه‌های مشابه شده، دسترسی ساده به این نرم‌افزار است. به همین دلیل هم قابلیت‌های گسترده‌ای به آن افزوده شده است.
همان‌گونه که اشاره شد امروزه در هوش تجاری و تجزیه و تحلیل داده‌ها به شکل گسترده‌ای از Tableau استفاده می‌شود. این ابزار با هدف مدل‌سازی داده‌ها به کارشناسان در مشاهده و درک بهتر مدل‌های طراحی شده کمک می‌کند، اما نقطه عطف این ابزار کمک به کارشناسان در تصمیمگیری داده‌محور است.
انواع نمودارها، پلات‌ها، چارت‌ها و گراف‌ها در این نرم‌افزار به سهولت ساخته می‌شوند، بدون این که برنامه‌نویسی ضرورتی داشته باشید. در نهایت، چیزی که تصمیمگیری را برای صاحبان کب و کار ساده می‌کند، نمودار است. این نرم افزار می‌تواند انواع نمودارها را با طرح‌های مختلف به شکل همزمان برای کارشناسان آماده ایجاد کند.
R:
R طیف گسترده‌ای از تکنیک‌های آماری و گرافیکی در اختیار کارشناسان هوش تجاری قرار می‌دهد. این زبان برنامه‌نویسی شامل الگوریتم‌های یادگیری ماشین، رگرسیون خطی، سری‌های زمانی و استنباط آماری است.
بیشتر کتابخانه‌های قابل استفاده در آر به وسیله این زبان برنامه‌نویسی نوشته شده‌اند. به‌طور معمول کاربرد اصلی زبان برنامه‌نویسی آر در محاسبات آماری، تجسم و یادگیری ماشین است. امروزه زبان برنامه‌نویسی R به یکی از زبان‌های محبوب در حوزه تحلیل داده تبدیل شده است، به‌طوری که شرکت‌های بزرگی شرکت‌های بزرگی چون فیسبوک، گوگل و غیره به شکل گسترده از آن استفاده می‌کنند.
برخی منابع و کارشناسان هوش مصنوعی در ارتباط با تجزیه و تحلیل آماری زبان برنامه‌نویسی آر را با پایتون مقایسه می‌کنند. نکته مهمی که باید در این زمینه به آن دقت کنید در تفکیک این دو زبان در نوع داده‌ها است.
با توجه به نمودارهای گرافیکی، تحلیل داده با زبان برنامه‌نویسی آر ساده‌تر است، اما پایتون ترکیب نحوی ساده‌تری برای یادگیری دارد. در تحلیل داده با زبان برنامه‌نویسی R توصیه می‌شود در ابتدا کار را با کتابخانه‌های dplyr ، plyr و table آغاز کنید. البته آشنایی با ماژول‌هایی مانند CARET و ZOO برای مرتب‌سازی داده‌ها مفید است. علاوه بر این ضروری است در سایر حوزه‌ها مثل امنیت داده‌ها، داده‌کاوری، طراحی و مدیریت پایگاه‌های داده دانش کافی داشته باشند تا بتوانند راه‌حل جامع و کارآمدی را ارایه کنند.
تفاوت متخصص هوش تجاری با تحلیلگر داده چیست؟
یک کارشناس هوش تجاری با تحلیلگر داده تفاوت‌هایی دارد که این تفاوت‌ها شامل موارد زیر می‌شود:
– نوع پاسخ دادن به سوالات: در هوش تجاری، کارشناسان یک‌بار به سوالاتی که به وجود می‌آیند پاسخ خواهند داد. این در حالی است که یک تحلیلگر داده تلاش می‌کند تا به طور منظم و در بازه‌های زمانی متفاوت، به همان سوالات پاسخ دهد.
– دامنه فعالیت: هوش تجاری تلاش می‌کند تا جهت کلی و عملیات شرکت را درک کند و این در حالی است که تحلیلگر داده در شرکت، به دنبال این است که به سوالات خاصی پاسخ دهد. به همین علت دامنه فعالیت هوش تجاری بیشتر بوده و طبیعی است که میزان حقوق دریافتی یک کارشناس هوش تجاری نیز از تحلیلگر داده بیشتر باشد.
– تمرکز زمانی: تجزیهوتحلیل داده‌ها شامل فرایندهای پیچیده‌ای است که نیاز به تمرکز زیادی خواهد داشت. این در حالی است که هوش تجاری تنها بر روی داده‌های توصیفی تمرکز کرده و به همین علت، نیازمند صرف زمان کمتری خواهد بود.
– مهارت‌های فنی: یک تحلیلگر داده نسبت به یک تحلیلگر هوش تجاری از مهارت‌های فنی بیشتری برخوردار است. برای مثال او درک عمیق‌تری از اس کیو ال پیشرفته، تجزیهوتحلیل آماری و برخی از مهارت‌های برنامه‌نویسی مانند پایتون و R دارد. این در حالی است که یک تحلیلگر هوش تجاری، اغلب یک متخصص کلی‌نگر در کسب‌وکار به شمار می‌آید.
محیط کار کارشناس هوش تجاری به چه صورتی است؟
محیط کاری یک کارشناس هوش تجاری که روزانه به تحلیل داده می‌پردازد به سازمانی که در آن کار می‌کند، بستگی دارد. این حوزه بزرگ و متنوع است و این متخصصان ممکن است در سازمان‌هایی با گرایش‌های مختلف مشغول به کار شوند.
از جمله این گرایش‌ها باید به صنعت بهداشت و سلامت، فناوری یا اقتصاد اشاره کرد. به‌طور معمول، تحلیل‌گران هوش تجاری به شکل تمام‌وقت استخدام می‌شوند و حقوق ثابت ماهانه دریافت می‌کنند. فضای کاری این افراد در دفاتر اختصاصی است. افرادی که به‌دنبال کسب شغل کارشناس هوش تجاری هستند باید خود را برای نشستن برای ساعات طولانی، کار کردن با کامپیوتر، تعاملات مستمر با همکاران و مدیران، شرکت در جلساتی مرتبط با پیشرفت و توسعه پروژه‌های مربوط به سازمان یا مشتریان و ارائه یافته‌ها و گزارش‌ها به مدیران ارشد و مشتریان آماده کنند.
چگونه یک کارشناس هوش تجاری شویم؟
به‌طور معمول، افرادی که قصد دارند به عنوان یک کارشناس هوش تجاری در سازمانی مشغول به کار شوند، ابتدا به عنوان یک تحلیلگر داده یا تحلیلگر تجاری کار خود را آغاز می‌کنند. این‌کار کمک می‌کند تا پیش‌نیازهای لازم برای رسیدن به یک کارشناس هوش تجاری را به دست آورند.
علاوه بر این، کارشناسان هوش تجاری باید در زمینه کار با نرم‌افزارهای کاربردی تخصصی دانش کافی داشته باشند. این افراد به‌طور مستقل یا از طریق آموزش ضمن خدمت در کنفرانس‌ها و سمینارهای مختلف شرکت می‌کنند تا به جدیدترین اطلاعات این حوزه دست پیدا کنند. در مجموع برای آن‌که به یک کارشناس هوش تجاری تبدیل شوید باید به چند نکته پایانی مهم دیگر دقت کنید:
در یک بوت کمپ هوش تجاری شرکت کنید : شرکت در بوت کمپ‌های هوش تجاری، به شما کمک می‌کند تا بتوانید روی مهارت‌های عملی خود در زمینه هوش تجاری کار کنید. با شرکت در این بوت کمپ‌ها می‌توانید روی پروژه‌های واقعی در زمینه هوش تجاری کار کرده، با چالش‌هایی که در این مسیر وجود دارند آشنا شوید و راهکارهای مناسبی را برای حل مشکلات و چالش‌ها اتخاذ کنید.
گواهینامه‌های معتبر دریافت کنید : دریافت گواهینامه‌های معتبر مانند Tableau Desktop Specialist، Microsoft Data Analyst Associate و CBIP به شما کمک می‌کند تا بتوانید در مدت زمان کوتاه‌تری به یک متخصص در زمینه هوش تجاری تبدیل شده و راحت‌تر وارد بازار کار شوید.
رزومه ساخته و شبکه‌سازی کنید : برای کار در رشته هوش تجاری بهترین مسیر این است که سعی کنید یک نمونه کار و رزومه برایخود ایجاد کنید. در این رزومه سعی کنید مهارت‌های خود در استفاده از ابزارهای هوش تجاری، تجزیه و تحلیل داده و موارد مشابه را به‌صورت برجسته بیاورید. علاوه بر این شما باید اقدام به شبکه‌سازی برای خود کنید. برای انجام این کار، بهتر است در جامعه‌ها و انجمن‌های هوش تجاری شرکت کرده، به کنفرانس‌های این حوزه بروید و سعی کنید با سازمان‌های هوش تجاری ارتباط بگیرید.
در جریان ترندهای صنعتی قرار بگیرید : برای این‌که به یک شخص حرفه‌ای در زمینه هوش تجاری تبدیل شوید، نیازمند این هستید که با جدیدترین متدها، تکنولوژی‌ها و ترندهای هوش تجاری در دنیای صنعت آشنا شده و بتوانید مهارت خود را در این زمینه را ارتقا دهید.
مدرک کارشناسی دریافت کنید: در ابتدا به فکر دریافت مدرک کارشناسی باشید. توصیه می‌شود در رشته‌هایی مثل علوم کامپیوتر، علوم داده‌ها، اقتصاد، مهندسی، مدیریت بازرگانی یا کسب‌وکار به فکر کسب مدرک باشید. اگر تحقیقات و پروژه نهایی‌تان مرتبط با آمار یا تجزیهوتحلیل است در رزومه خود به آن اشاره کنید.
کارآموزی: همه کارشناس هوش تجاری باید بخشی از وقت خود را صرف کارآموزی کنند. کارآموزی در حوزه اقتصاد یا فناوری و شروع به کار از سمت ابتدایی یک کارشناس تحلیلگر بازار یا تحلیلگر داده‌ها، تجربه و دانش لازم برای تبدیل‌شدن به یک تحلیلگر هوش تجاری موفق را به ارمغان می‌آورد.
درخواست همکاری بفرستید: هنگامی که مهارت‌های تجاری و فناوری‌تان در سطح قابل قبولی رسید و دست‌کم ۴ سال سابقه کاری و یک مدرک حرفه‌ای به دست آورید، می‌توانید برای کسب مشاغل تحلیلگر هوش تجاری برای سازمان‌ها درخواست همکاری ارسال کنید. علاوه بر این، اگر در سازمان بزرگی کار می‌کنید پس از کسب این شرایط، می‌توانید درخواست ترفیع شغلی دهید.
به دنبال کسب مدرک ارشد باشید: اگر در نظر دارید قدرت انتخاب بالا و گزینه‌های بیشتری در حوزه کارشناس هوش تجاری به دست آورید، پیشنهاد می‌کنیم به فکر دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته فناوری اطلاعات، MBA یا رشته‌های مرتبط باشید. گاهی اوقات مدرک ارشد مقداری از کمبود تجربه و سابقه کاری را جبران می‌کند.
مدت زمان مورد نیاز برای تبدیل شدن به یک متخصص هوش تجاری
تقریبا بین 2 تا 5 سال به طول می‌انجامد تا شما بتوانید به‌عنوان یک تحلیلگر هوش تجاری شناخته شوید. مدت زمانی که طول می‌کشد تا شما به یک متخصص در این حوزه تبدیل شوید به عوامل زیر بستگی دارد:
1- از چه منابعی برای آموزش استفاده کنید.
2- در طول روز چقدر زمان برای یادگیری اختصاص داده و چقدر تلاش و پشتکار داشته باشید.
3- از چه دوره‌های کارآموزی استفاده کرده و به چه شکل مسیر تبدیل شدن به یک متخصص در این حوزه را طی کنید.
4- چقدر دانش ابتدایی در زمینه برنامه‌نویسی و مفاهیم مربوط به کار با داده‌ها داشته باشید.
میانگین درآمد یک متخصص هوش کسب وکار
میانگین درآمدی که یک متخصص هوش کسب‌وکار می‌تواند در دنیای امروز داشته باشد تقریبا بین 55 تا 100 هزار دلار در سال است. این میانگین درآمد به عوامل زیر بستگی دارد:
1- کشوری که مشغول به کار در آن هستید.
2- سازمانی که برای همکاری خود انتخاب کرده‌اید.
3- شهری که مشغول به کار در آن هستید.
4- نوع پروژه‌ای که قصد دارید روی آن فعالیت داشته باشید.
5- میزان تخصص و تجربه‌ای که شما در حوزه هوش تجاری دارید.
6- مدارک تحصیلی که در این حوزه دریافت کرده‌اید.
7- رزومه‌ای که برای خود ایجاد کرده و با آن قصد ورود به بازار کار را دارید.
به طور کلی، باید دقت داشته باشید که میانگین درآمد یک متخصص هوش تجاری در ایران نیز از 20 میلیون تومان در ماه آغاز شده و ممکن است تا 80 میلیون تومان در ماه نیز برسد.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه با آموزش برنامه نویسی بامداد همراه باشید
