در عصر دیجیتال و دنیایی که با کدها و صفر و یکها جلو میرود، عجیب نخواهد بود اگر بشنویم برنامه نویسی پردرآمدترین شغل دنیا است. اگر شما هم عاشق سروکله زدن با کدها هستید و سرتان برای حل مسائل پیچیده درد میکند، پس حتما در طالعتان آمده که قرار است یک برنامه نویس حرفهای شوید. این مقاله راههای مختلف یادگیری برنامهنویسی را با مزایا و معایب هر روش بررسی میکند تا مسیر آموزشی مناسب برایتان روشن باشد.
اینجاست که سؤالاتی مثل ابر بالای سرتان ظاهر میشوند: “یادگیری برنامه نویسی را از کجا شروع کنم؟” ، “با چه زبانی شروع کنم؟” و از همه مهمتر، “چرا میخواهم برنامهنویس شوم؟”
اما جای نگرانی نیست چون ما را دارید. در این مقاله نقطه شروع را به شما نشان میدهیم و یک نقشهی راه عالی برای برنامهنویس شدن را پیش رویتان میگذاریم. پس تا پایان مقاله همراه ما باشید.
برای برنامه نویس شدن از کجا شروع کنم؟
پیش از اینکه پایتان را به دنیای کدها بگذارید از خودتان بپرسید از سر عشق و علاقه میخواهید برنامه نویس شوید یا درآمد این حرفه وسوسهتان کرده است؟! پاسخ این سوال بسیار مهم است، زیرا فقط علاقه است که میتواند از میان پیچوخم کدها شما را سلامت به مقصد برساند و از شما یک برنامه نویس بسازد. بسیاری از افراد هستند که بعد از مدتی، از بالا و پایین کردن کدها خسته میشوند و عطایش را به لقایش میبخشند. پس خودتان و عشقتان را آزمایش کنید و بیگدار به آب نزنید.
بعد از اینکه مطمئن شدید عاشق برنامه نویسی هستید و کدها حوصلهتان را سر نمیبرند باید پلتفرم یا زمینه کاریتان را مشخص کنید. باید بدانید که پلتفرم های برنامه نویسی در سه دسته قرار میگیرند:
برنامه نویسی دسکتاپ:
برنامه نویسان در این حوزه اپلیکیشنهایی را ایجاد میکنند که تنها روی سیستم عاملهایی مثل ویندوز ، لینوکس و مک اجرا میشوند. با تکنولوژیهایی مثل WPF یا WinForms اپلیکیشنهایی ساخته میشوند که فقط روی ویندوز اجرا میشوند.
برنامه نویسی تحت وب:
حوزهای که در آن برنامه نویسان برنامههایی را مینویسند که تنها از طریق مرورگر قابل دسترسی هستند. سامانههای ثبتنام آنلاین ازجمله برنامههای تحت وب هستند.
برنامه نویسی موبایل:
فعالیت برنامه نویسان در این زمینه به ساخت اپلیکیشنهایی مربوط میشود که روی موبایل (تحت سیستمعامل اندروید و یا ios) قابل اجرا هستند.

انتخاب زبان برنامه نویسی
انتخاب زبان برنامه نویسی هم مسالهی مهمی است. زبانهای برنامه نویسی یکی دو تا نیستند اما هیچ ضرورتی وجود ندارد که همه این زبانها را یاد بگیرید. در ابتدای راه یادگیری یکی از زبانهای چندسکویی یا کراس پلتفرم (Cross-Platform) انتخاب بسیار خوبی به نظر میرسد. زیرا به این ترتیب خواهید توانست در زمینههای مختلفی برنامه نویسی کنید.
زبان جاوا (JAVA) یکی از همان زبانها است که با مسلط شدن بر آن میتوانید برای پلتفرمهای مختلفی ازجمله اندروید، وب، ویندوز، لینوکس و مک برنامه بنویسید. از طرف دیگر بسیاری از برنامه نویسان حرفهای یادگیری زبانهای html و CSS را نقطهی شروع خوبی برای افراد مبتدی میدانند. همچنین برخی به دلیل اینکه سینتکس (دستور) اغلب زبانهای برنامه نویسی به زبان C++ شباهت دارد، پیشنهاد میکنند که مبتدیان، کارشان را با یادگیری این زبان شروع کنند.
البته اگر از ما میشنوید بهتر است در ابتدای کار، انرژی و زمانتان را برای انتخاب زبان تلف نکنید. بهترین کار، یادگیری مقدمات و اصول کلی برنامه نویسی و بعد از آن انتخاب یک زبان برنامه نویسی تخصصی است. برنامه نویسی مهارتی شبیه به رانندگی است؛ شما وقتی اصول رانندگی را یاد بگیرید مطمئنا با کمی تمرین میتوانید هر نوع اتومبیلی را برانید. اما باید بدانید پیش از قدم گذاشتن در این مسیر نیاز به فراهم کردن یک سری پیش نیازها دارید. پیش نیازهایی که کمک میکنند محکمتر در این مسیر قدم بردارید.
در ادامه خواهیم گفت که کوله بارتان را از چه چیزهایی پر کنید تا بتوانید در راه برنامه نویس شدن از آنها استفاده کنید.
بوتکمپ برنامهنویسی فرانتاند بامداد، یکی از بهترین دورههای آموزشی برای شروع است. چون در این بوتکمپ که به صورت حضوری برگزار میشود، از همان ابتدا با HTML و CSS کدنویسی میکنید و از خروجی کارتان در قالب صفحه وب، لذت میبرید، با اساتید فعال در صنعت آشنا میشوید و از تجربیات آنها بهرهمند میشوید و در پایان دوره، یک پروژه آزمایشی تکمیل شده دارید که میتوانید به عنوان رزومه کاری به کارفرمایان متقاضی ارائه دهید. ضمن این که خارج از ساعات حضور در بوتکمپ، تیمهای برنامهنویسی میتوانند در محیط شرکت دانش و فناوری بامداد حضور به هم رسانده و روی پروژههای کاری خود همفکری کنند.
10 نکته طلایی برای شروع کُدنوردی ( پیش نیازهای آموزش برنامه نویسی )
اگر دیدید عشق کدها دست از سرتان برنمیدارد و تصمیمتان را برای برنامه نویس شدن گرفتهاید، کولهتان را بیاورید تا اسباب لازم برای کدنوردی را یکییکی بریزید توی کولهتان!
با تسلط بر تایپ ده انگشتی، ده قدم از بقیه جلوتر باشید
برنامه نویسی فقط ردیف کردن کدها در کنار هم نیست. گاهی اوقات لازم است دربارهی اپلیکیشنی که نوشتهاید توضیحاتی بنویسید و یا برای تعامل با سایر برنامه نویسان لازم است در بخش Comment توضیحاتی درباره کدهایتان ارائه کنید. از طرف دیگر با مهارت در تایپ میتوانید سریعتر ایدههای ذهنیتان را اجرا کنید. بنابراین تسلط بر مهارت تایپ ده انگشتی میزان پیشرفتتان را چند برابر خواهد کرد.
زبان انگلیسیتان را تقویت کنید تا از برنامه نویسهای دیگر جا نمانید
یادگیری زبان انگلیسی مهارتی ضروری برای برنامه نویسان است. حالا این که چرا ضروری است و اصلا چرا باید تا میتوانید زبان انگلیسیتان را تقویت کنید، چیزی است که در ادامه به طور خلاصه برایتان نوشتهایم:
خب معلوم است که یک برنامه نویس باید پیشرفتهای روز دنیا را دنبال کند، از اخبار سر دربیاورد و همیشه و همیشه بهروز باشد. برای این کار هم هیچ راهی نیست جز این که به زبان انگلیسی مسلط باشد و منابع خارجی را رصد کند.
اسناد زبان برنامه نویسی (Documentation) هم به زبان انگلیسی منتشر میشوند. به همین خاطر برای خواندنشان آشنایی به این زبان ضروری است.
گاهی هم پیش میآید که بخواهید با برنامه نویسهای مختلف دنیا صحبت و مکاتبه کنید و اینجا است که زبان انگلیسی حسابی به کمکتان میآید.
کار با ابزار اصلی حرفهتان را یاد بگیرید
ابزار دست هر برنامه نویس، کامپیوتر یا لپتاپ است، چیزی مثل چرخ خیاطی برای یک خیاط! بنابراین شکی نیست که یک برنامه نویس باید زیر و بم ابزار کارش را بلد باشد و قلقهایش را بشناسد، جوری که هیچوقت این ابزار کارش را عقب نیندازد.
با اینترنت دوست شوید
برای برنامه نویس شدن باید روشهای سرچ کردن در اینترنت را بدانید؛ بتوانید در سایتهای مختلف ثبت نام کنید؛ در سرویسهای مختلف اکانت بسازید و ایمیل ارسال کنید و خلاصه مدام در اینترنت در رفت و آمد باشید.
خودتان را در مفاهیم و اصطلاحات IT غرق کنید
خیلیها یادگیری مفاهیم مربوط به حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (IT) را جدی نمیگیرند، در صورتی که هرچه بیشتر با مفاهیم و اصطلاحات مربوط به حوزه کاریتان آشنا باشید، یادگیری برنامه نویسی هم برایتان سادهتر میشود. مثلا شما باید بدانید نرمافزار، سختافزار، شبکه و پروتکل چیست؟ کدها چطور اجرا میشوند؟ تفاوت مفسر با کامپایلر چیست؟ و…
محیط برنامه نویسی مناسبی انتخاب کنید
معمولا توصیه میشود که افراد مبتدی کارشان را با محیطها و ویرایشگرهای ساده شروع کنند. زیرا در محیطهای حرفهای با تایپ اولین حرف ادامه دستور تایپ میشود. به همین خاطر استفاده از این محیطها در شروع کار توانایی تایپتان را کم میکند. مهمتر اینکه با قواعد و دستورات آشنا نمیشوید و بهاینترتیب در آینده بهراحتی نمیتوانید خطاهای موجود در پروژهتان را رفع کنید.
راههای ورود ناامیدی را مسدود کنید
همه برنامه نویسها در طول کار با خطاهای مختلفی مواجه میشوند. خطاهایی که گاهی رفع کردنشان حتی برای برنامه نویسهای خبره هم سخت و یکجورهایی کار حضرت فیل است. در ابتدای کار ممکن است این مشکلات ناامیدتان کند. اما باید بدانید در برنامه نویسی هرکدام از این خطاها به معنی یادگیری یک تکنیک جدید است! شما میتوانید متن خطاهایتان را در گوگل سرچ کنید و یا مشکلاتتان را با افراد حرفهای در میان بگذارید. بنابراین به هیچ وجه ناامید نشوید و با قدرت به کارتان ادامه دهید.
از یاد نبرید که راه موفقیت از مسیری به نام تمرین مستمر میگذرد
سعی کنید بین تمرینهایتان وقفه نیندازید. بهترین کار این است که با کد زدن الگوریتمهای ساده شروع کنید و آهسته و پیوسته جلو بروید. بهاینترتیب به مرور میتوانید روش کدزنی کدهای حرفهای را تحلیل کنید، با معماری و فریمورکهای روز آشنا شوید و در پروژههایتان ازشان استفاده کنید.
نیاز بازار را بشناسید
شما با پرسوجو از متخصصین حوزه برنامه نویسی یا با جستجو در سایتهای کاریابی متوجه خواهید شد که یادگیری کدام زبان برنامه نویسی کمک بیشتری بهتان میکند. نکته امیدوارکننده اینجا است که اگر شما به یک زبان بهطور کامل مسلط شوید، یادگیری زبانهای دیگر برایتان خیلی سادهتر میشود. پس به زبانهای مختلف ناخنک نزنید بلکه با شناخت نیاز بازار به یک زبان مسلط شوید و مطمئن باشید در ادامه راه درهای موفقیت یکییکی مقابلتان باز میشود.
از میان منابع آموزشی، بهترینشان را انتخاب کنید
اگر در طول یادگیری برنامه نویسی از منابع آموزشی معتبر استفاده کنید یا از استادان باتجربه کمک بگیرید، مطمئنا علاقه و انگیزهتان برای ادامه کار بیشتر خواهد شد. بنابراین بهتر است پیش از شروع یادگیری در این مورد حسابی جستجو کنید.
در کنار تمام این مهارتها باید پشتکار فراوان و روحیه قوی و جنگنده را چاشنی کارتان کنید. چون به دست آوردن تجربه و توانمندی در حل مسئله به حرفه برنامه نویسی گره خورده است. بهعلاوه آشنایی با ریاضیات (خصوصا ریاضیات گسسته)، تقویت تفکر انتقادی (Critical Thinking) و تفکر منطقی (Logical Thinking)، شناخت معانی رنگها و شیوه بهکارگیری رنگها در طراحی نرمافزارهای مختلف، ازجمله مهارتها و توانمندیهایی است که در کنار مهارتهای اصلی به حرفهای شدنتان بسیار کمک میکند.
انواع روش های یادگیری برنامه نویسی
برای یادگیری اصول برنامه نویسی راههای بسیاری پیش رویتان قرار دارد. راههایی که بهراحتی قابل دسترس هستند. شما فقط کافی است بخواهید شروع کنید، آن وقت است که اطلاعات به سمتتان سرازیر میشود. در ادامه، روشهای یادگیری برنامه نویسی را مرور خواهیم کرد. البته باید بدانید که هرکدام از این روشها مثل یک سکه طلا ارزشمندند اما باید دو روی این سکهها را دید، روی مزایا و روی معایب! ما قصد داریم دو روی این سکه را به شما نشان بدهیم.
1) فیلم ببینید و برنامه نویس شوید (آموزش از طریق ویدیو)
فیلمهای آموزش برنامه نویسی در یوتیوب و یا ویدیوهای موسسات آموزشی معتبر در دنیا مثل لیندا (Lynda)، تری اسکول (3school) و … میتوانند معلمهای خوبی برایتان باشند. فیلمهایی که قیمت چندانی ندارند و مقدمات و کلیات را از معرفی و روش نصب نرمافزارهای مربوط به برنامه نویسی تا انجام یک پروژه کامل را با زبان ساده به شما آموزش میدهند.
این روی سکه: مزیت این روش، سادگی آموزش و امکان تماشای چندباره هر ویدیو است. این ویدیوها مثل یک دوره آموزشی، کامل، منسجم و پروژهمحور هستند و توسط بهترین مدرسهای برنامه نویسی در دنیا آموزش داده میشوند.
آن روی سکه: نکته اینجاست که تمام این فیلمها به زبان انگلیسی هستند و این موضوع، کار را تا حدی برای کاربران فارسی زبان مشکل کرده است. بهعلاوه عدم دسترسی به استاد برای پاسخ به پرسشها یکی دیگر از محدودیتهای این روش محسوب میشوند.
در سامانه آموزش مجازی شرکت دانش بنیان دانش و فناوری بامداد که با نام نیمکتآنلاین شناخته میشود، میتوانید دوره آموزش مقدماتی تا پیشرفته پایتون و دوره جامع SQL را با 80 درصد تخفیف، خریداری کنید.
2) برنامه نویسی را از کتاب ها و مقالات یاد بگیرید (آموزش از طریق مقالات و کتاب ها)
یکی دیگر از راههای یادگیری برنامه نویسی، استفاده از کتابها و مقالات آموزشی تخصصی در این حوزه است. این پیشنهاد برای دوستداران کتاب و مطالعه، بسیار جذاب به نظر میرسد. بسیاری از ما مهارتهای مختلفی را در زندگیمان را با کمک کتابها یاد گرفتهایم اما باید دید این روش برای یادگیری برنامه نویسی هم انتخاب مناسبی است یا نه؟
این روی سکه: در هر حوزهای کتابها منسجمترین و کاملترین منابع آموزشی محسوب میشوند؛ به خصوص اینکه نویسندههای کتابهای آموزشی از افراد خبره و متخصص به شمار میآیند و اطلاعات کاملی را در اختیار خوانندگانشان قرار میدهند.
آن روی سکه: یادگیری برنامه نویسی از طریق کتابها و مقالات، روشی بسیار گیجکننده و خستهکننده است. بهعلاوه برنامه نویسی فقط یادگیری مفاهیم و حفظیات نیست بلکه مهارتی است که در عمل باید آن را آموخت. به همین خاطر کتابها و مقالات آموزشی معمولا بهعنوان یک گزینه تکمیلی مطرح میشوند که میتوانید در مواقع ضروری به سراغشان بروید.
شرکت دانش و فناوری بامداد، به عنوان یک شرکت دانشبنیان که جایگاه ویژه خود در اتمسفر آی تی کشور را با طراحی بومی سامانه آموزش مجازی (LMS) نیمکت تثبیت نمود، مجری پروژههای نرمافزاریست و اساتید فعال در صنعت آی تی را به عنوان منتور در بوتکمپهای خود به خدمت گرفته است.
3) سر کلاس درس بنشینید (آموزش از طریق ذکت در دوره ها کلاس ها)
بسیاری از متخصصین، شرکت در کلاس ها و آموزشگاهها را به علاقهمندان برنامه نویسی پیشنهاد میدهند. این شیوه هم ویژگیهای خاص خود را دارد.
این روی سکه: یادگیری برنامه نویسی با حضور در کلاسهای آموزشی بهترین شیوه محسوب میشود. چراکه انجام پروژههای حضوری و رفع اشکالات کار به کمک استاد، یادگیری را برایتان بسیار سادهتر خواهد کرد. بهعلاوه استفاده از تجربیات و راهنماییهای یک متخصص میتواند مسیر درست پیشرفت در این حرفه را به شما نشان دهد.
آن روی سکه: هزینه این روش نسبت به سایر روشها کمی بیشتر است. همچنین با توجه به این که کیفیت کلاسهای آموزشی را دانش، تجربه و نحوه بیان استاد تعیین میکند به همین خاطر پیدا کردن یک آموزشگاه باکیفیت از دغدغههای اصلی علاقهمندان برنامه نویسی است.
4) شرکت در دوره های آنلاین برنامه نویسی
شرکت در دورههای برنامهنویسی که بهصورت آنلاین برگزار میشوند، بهعنوان بهترین روش یادگیری برنامه نویسی به شمار میآید. در این دورهها، شما میتوانید با مفاهیم اولیه برنامهنویسی آشنا شده، تکنیکها و ابزارهای پیشرفته در حوزه برنامهنویسی را بشناسید و بتوانید از آنها در پروژههای واقعی استفاده کنید و در نهایت، در بعضی از این دورهها، میتوانید پاسخ سوالات خود را نیز دریافت کنید. برای انتخاب بهترین دوره برنامهنویسی باید به ویژگیهای زیر توجه داشته باشید:
1- دوره انتخابی توسط شما باید زبان برنامهنویسی مدنظرتان را به طور کامل پوشش دهد.
2- محتوایی شیوا و ساده داشته باشد تا مفاهیم سخت برنامهنویسی را به شکلی ساده به شما توضیح دهد.
3- ارائه خدمات پشتیبانی برای پاسخ دادن به سوالات شما، معیار مهمی است که در انتخاب این دوره باید به آن دقت کنید.
4- دوره انتخابی حتما باید شما را با جدیدترین ابزارهای برنامهنویسی آشنا کند.
5- پروژهمحور بودن و ارائه مدرک معتبر بعد از اتمام دوره، از دیگر ویژگیهای چنین دورهای به شمار میآید.
استفاده از دورههای مجموعههای سون لرن، بامداد، مکتب خونه و فرادرس، قطعا بهترین راه یادگیری برنامه نویسی برای شما خواهد بود.
5) رفتن به دانشگاه
برخی از رشتههای تحصیلی دانشگاهی مانند علوم کامپیوتر و مهندسی کامپیوتر، شما را با زبانهای برنامهنویسی، معماری کامپیوتر و الگوریتمها آشنا کرده و اطلاعاتی را درباره ساختمان دادهها نیز در اختیار شما قرار میدهند. وقتی که وارد دانشگاه میشوید، در واقع پایه لازم برای یادگیری برنامهنویسی و ورود به دنیای کدنویسی را میآموزید. با این حال، برای اینکه بتوانید مهارتهای عملی خود را تقویت کنید، بهتر است از روشهای دیگر مانند دورههای آنلاین استفاده کنید، چراکه در دانشگاه معمولا تمرکز زیادی روی مهارتهای برنامهنویسی شما وجود ندارد.
پیشنهاد مقاله: رشته برنامه نویسی
6) با کارآموزی؛ در پروژههای واقعی شیرجه بزنید (آموزش از طریق کارآموزی)
تجربه کارآموزی این فرصت را به شما میدهد که از همان ابتدا با پروژههای جدی مواجه شوید و زیروبم کار را بهتر بشناسید. در دوره کارآموزی نباید انتظار دریافت دستمزد داشته باشید. زیرا تجربهای که در کنار یک تیم برنامهنویسی حرفهای به دست میآورید، بسیار ارزشمندتر از هر دستمزدیست و در این دوره، تمام تمرکزتان روی کسب تجربه کاری باشد.
شرکت دانش و فناوری بامداد، به عنوان یکی از اعضای قدرتمند صنعت آی تی، پروژههای نرمافزاری متعددی را در دست کار دارد و از میان دانشپذیران خود، افراد علاقهمند را به عنوان کارآموز به خدمت میگیرد. به این ترتیب، علاوه بر این که دانشپذیر با چالشهای محیط کار واقعی آشنا میشود، در حد توان خود باری از روی دوش این مجموعه برمیدارد.
7) یادگیری برنامه نویسی با وبگردی
همه میدانیم که اینترنت دنیایی بیانتها و سرشار از اطلاعات است. یادگیری برنامه نویسی با استفاده از اینترنت هم مزایا و معایبی دارد.
این روی سکه: مطالب آموزشی بسیار، اطلاعات فراوان و دسترسی آسان به منابع آموزشی مختلف از مزایای اصلی این روش هستند. به همین خاطر بسیاری افراد یادگیری برنامه نویسی با استفاده از اینترنت را روش جذاب و آسانی میدانند.
آن روی سکه: قرار گرفتن افراد مبتدی در برابر حجم انبوه اطلاعات موجود در اینترنت ممکن است باعث سردرگمی این افراد شود. بهعلاوه این اطلاعات به شکلی غیرمنسجم در اختیار کاربر قرار میگیرد و نقشه راه درستی برای برنامه نویس شدن در اختیارشان قرار نمیدهد.
8) انجام پروژه های شخصی
انجام پروژه شخصی، یک روش یادگیری برنامه نویسی است که شما را بهعنوان کسی که تا به حال شنا نکرده، مستقیم در قسمت عمیق استخر میاندازد. با این تکنیک، شما خیلی سریع با مسائل دنیای واقعی برنامهنویسی آشنا شده، مهارتهای حل مسئله خود را تقویت کرده و با ابزارهای جدیدی که برای حل مشکلات مختلف برنامهنویسی وجود دارند آشنا خواهید شد. نحوه یادگیری برنامه نویسی با انجام پروژه شخصی به این شکل است که شما در ابتدا یک پروژه را برای خود تعریف کرده و سپس، برای ساخت هر قسمت از پروژه، مطالبی که نیاز دارید را از منابع مختلف مانند یوتیوب میآموزید.
در این مقاله سعی داشتیم تمام نکاتی را که برای ورود به دنیای برنامه نویسی لازم است به شما یادآوری کنیم تا با دید روشنی وارد این مسیر شوید. در نهایت میتوان گفت با توجه به این که هر روشی مزایا و معایب خاص خود را دارد، تنها خودتان هستید که با توجه به علاقهمندیها و ویژگیهای شخصیتیتان میتوانید بهترین روش یادگیری برنامه نویسی را انتخاب کنید.




